Η πάσα αλήθεια είναι ότι ανέκαθεν αντιμετώπιζα με επιφύλαξη τον Renegade και τον ήχο του. Όχι τόσο όσο αφορά το θέμα της αισθητικής, όσο αυτό της αντίληψης. Χωρίς να το σκεφτώ ιδιαίτερα, αποφάσισα να διαψεύσω, ή να επιβεβαιώσω τις επιφυλάξεις μου για την μουσική του, ερχόμενος σε επαφή με τον άνθρωπο. Από κοντά. Με το Βασίλη βρεθήκαμε σε κάποιο συνοικιακό καφέ των δυτικών προαστίων με σκοπό να μιλήσουμε για λίγο απ’ όλα. Για τον ίδιο, για τους άλλους, για το καινούριο του album. Εκεί λοιπόν, στο καφέ, του έθεσα τις απορίες μου. Κι εκείνος έσπευσε να μου τις λύσει.

Έχω στο μυαλό μου χώρες και εναλλακτικά μουσικά είδη και σκηνές (hiphop, abstract, dub, κλπ) από την Αγγλία και τη Γερμανία, ως την Ελβετία πχ, οι οποίες ξεκινάνε και τελειώνουν σε ένα κοινό μερικών εκατοντάδων κόσμου, και σε μαγαζιά όχι μεγαλύτερα από το ΑΝ. Χονδρικά κάπου εκεί, κυμαίνεσαι κι εσύ. Τι καλά και τι κακά έχει αυτό το πράγμα;

Το καλό είναι ότι μπορείς να ξεχωρίσεις ποιος έρχεται γιατί είναι συγγενής και φίλος, και ποιος έρχεται γιατί θέλει να εντρυφήσει επάνω στη μουσική. Οπότε, ας πούμε ότι, έχεις μια εικόνα σχεδόν για όλους. Το οποίο βέβαια, σα γεγονός, από μόνο του θέτει και τους ανάλογους περιορισμούς. Αν και γενικά υπάρχει μια αυξητική τάση στον κόσμο. Το κακό είναι ότι μπορεί για καιρό να μείνεις σαν καλλιτέχνης σε ένα συγκεκριμένο επίπεδο κόσμου που ασπάζεται τη μουσική σου κι αυτό στο τέλος να σε κουράσει. Μπορεί να κάνεις κάτι για αρκετό καιρό, τόσο που αν έκανες μια άλλη δουλειά, άσχετη με τον καλλιτεχνικό χώρο, να είχες ένα σταθερό μηνιαίο εισόδημα, και ασχολούμενος με τη μουσική να βγάζεις μηνιαίως ένα ποσό, τρεις φορές χαμηλότερο. Και μάλλον εκεί, έρχεται μετά από καιρό η κούραση.

Μπορώ να αναφέρω χαρακτηριστικά το παράδειγμα του Anderson Paak, ο οποίος ενώ τώρα κάνει επιτυχία, και τον έχει κι ο Dr Dre από κοντά, στο δίσκο που έκανε με τον Knxwledge (Yes Lawd! 2016) λέει ο άνθρωπος, ότι εσείς μπορεί να με μάθατε τώρα, αλλά εγώ κάθε άλλο παρά καινούριος είμαι. Απλά μέχρι τη στιγμή που εκτινάχθηκε, ο τύπος έκανε μια συμβατική δουλειά για να μπορεί να ζει.

Θέλω να μου κάνεις μια παρουσίαση του Χ, για αρχάριους.

Μιας και μιλάς για «αρχάριους», νομίζω ότι είναι πιο πιθανό να βάλεις να ακούσει το δίσκο ένας άνθρωπος που δεν προέρχεται από τους κύκλους του hiphop ακροατηρίου και να του κάτσει καλά στο αυτί, και να τον «περπατήσει» μέχρι το τέλος, παρά να τον βάλεις σε κάποιον ο οποίος ακούει rap και να του αποσπάσει ο δίσκος το ενδιαφέρον.  Από κι έπειτα, αξίζει να αναφερθεί ότι πρόκειται για ένα project το οποίο βασίστηκε στο συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος του στη σύνθεση και όχι στη δειγματοληψία. Για το Χ χρησιμοποίησα το FL Studio και ένα midi keyboard 65 πλήκτρων, καθώς επίσης και κάποια virtual intruments. Αφιέρωσα σχεδόν τρεις μήνες στο να ψάχνω μόνο αυτά.

Πόσο δύσκολο είναι να κάνει κανείς instrumental hiphop;

Πολύ!
Γενικά είναι επίπονο σπορ. Ακόμη και στην Αμερική, αυτό που «σώζει» ας πούμε τους μουσικούς παραγωγούς που ασχολούνται και με το instrumental hip hop είναι το beatmaking για λογαριασμό άλλων. Άλλοι οι οποίοι θα πάρουν το beat, θα ραπάρουν επάνω του, θα το κάνουν επιτυχία ενδεχομένως, κι έτσι θα έρθει και η αναγνώριση αυτού που έφτιαξε τη μουσική. Στην Ελλάδα ούτως ή άλλως κανείς δε ζει μόνο και μόνο επειδή φτιάχνει beats, γιατί ουσιαστικά αυτό είναι το instrumental hip hop, beatmaking. Το ζήτημα είναι, ότι πρόκειται για ένα κομμάτι μέσα σε ένα χώρο ο ποιος σχεδόν εξαρχής βασίστηκε στο στίχο. Τουλάχιστον στις πρώτες δεκαετίες ζωής του, μέχρι να εμφανιστεί ο DJ Shadow και να επαναπροσδιορίσει κάπως το πράγμα. Αν όμως αναλογιστεί κανείς ότι το rap είναι σχετικά νέο μουσικό είδος, η ορχηστρική του εκδοχή είναι ακόμη πιο νεότερη.

Πού εντοπίζεις το μεγαλύτερο εμπόδιο στο να τραβήξει και να κρατήσει κοντά του τον κόσμο;

Νομίζω ότι το «πρόβλημα» εστιάζεται στο ότι ακόμη κι ένας κακός δίσκος, ντυμένος παρόλα αυτά με στίχους, μπορεί να έχει το κοινό του. Θες, γιατί κάποιοι δεν έχουν γούστο; Θες, γιατί κάποιοι με αυτόν μπορούν να ταυτιστούν ή να εκφραστούν; Το θέμα είναι, ότι ακόμη κι έτσι, ένα τραγούδι με lyrics, έχει τη δυνατότητα να συντηρήσει ένα ακροατήριο. Στα ορχηστρικά projects, καλείσαι να αφαιρέσεις τους στίχους και να βρεις κάτι εξίσου, ή και περισσότερο challenging/καινούριο/ενδιαφέρον, που θα κάνει τον άλλο να του αφιερώσει τρία λεπτά, ή όσο διαρκεί ένα τραγούδι, τελοσπάντων.

Ερώτηση παγίδα. Ποιες είναι οι βασικές μουσικές επιρροές του Χ;

Σίγουρα είναι η σχολή της Definitive Jux, συγκεκριμένα του El-P. Από κει και πέρα, ανέκαθεν προσπαθούσα παραγωγικά να φτιάξω ένα τρίγωνο, με το οποίο θα ενώνω μουσικά αυτούς που ανέφερα με τον Madlib (και τον Oh No) και με τον Alchemist (και τους Dilated Peoples). Οπότε όταν κάθομαι να γράψω κάτι, «αναγκαστικά» θα τείνει σε μία από αυτές τις τρεις γωνίες. Το Rebel (προηγούμενος δίσκος) είχε περισσότερα Stones Throw στοιχεία πχ. Πιο βρώμικες λούπες.

Γιατί πιστεύεις ότι ο κόσμος των beatmakers δεν είναι τόσο ανταγωνιστικός όσο αυτός των rappers.

Μάλλον επειδή οι διαφορές ανάμεσα στους beatmakers είναι τεχνικής φύσης. Απ’ την άλλη, εφόσον ο κώδικας επικοινωνίας των ανθρώπων είναι η γλώσσα, καθώς και των rappers, είναι πολύ πιο εύκολο να υπάρξουν τριβές, αντεγκλήσεις κλπ.  Αν και κατά τη γνώμη μου και ο κόσμος, αλλά και αυτοί που φτιάχνουν beats δεν θα έπρεπε να αρκούνται απλά στην αναπαραγωγή μιας μουσικής φόρμας που λίγο πολύ, έχει παραμείνει ίδια εδώ και τριάντα χρόνια. Κατ’ εμέ θα πρέπει να υπάρχει αυτό το στοιχείο της θεμιτής ίντριγκας και σε αυτούς που βρίσκονται πίσω πίσω, επάνω στο stage.

Υπάρχουν κομμάτια που έχεις ακούσει κι έχεις πει, «αυτό θα ήθελα να το έχω γράψει εγώ»;

Φυσικά! Πέρασα ένα διάστημα αρκετά κλεισμένος σπίτι όπου δεν έγραφα μουσική, με αποτέλεσμα να ακούω μόνο. Και πολύ. Ένα κομμάτι που άκουσα και αισθάνθηκα ότι, ναι αυτό θα ήθελα να το έχω σκεφτεί κι εγώ, είναι το Fade του Kanye West. Επίσης, έχω πει πολλές φορές «ρε τον μπαγάσα, τι έγραψε!» για το δίσκο του Camu Tao (RIP) – King of Hearts, o οποίος έχει πολλά ηλεκτρονικά στοιχεία, πράγμα που έψαχνα καθώς έγραφα το Χ. Αν και ομολογώ ότι αυτό είναι λίγο οξύμωρο, γιατί από τη μία έλεγα, γιατί αυτό, δεν το έχω γράψει εγώ, κι από την άλλη, ο δυστυχής ο Camu Tao πλέον δεν μπορεί να γράψει πλέον τίποτα.

Σε συνέχεια της προηγούμενης ερώτησης, υπάρχουν albums που τα ακούς από τη μέρα που σου συστήθηκαν, μέχρι και σήμερα;

Ναι, σαφώς! Ένας δίσκος που ακούω απ’ τη μέρα που τον βρήκα, μέχρι και σήμερα, είναι το Check your Head των Beastie Boys. Πρόκειται για ένα δίσκο που κυριολεκτικά «μου συστήθηκε», αφού ήταν ενός φίλου, μαθητής ήμουν ακόμη, οπότε πήρα να το ακούσω και το άκουσα ξανά πριν από δέκα μέρες περίπου. Ένα άλλο είναι το Deadringer του RJD2 που το πήρα και λίγο στα τυφλά, και κατέληξε να είναι ένα απ’ τα πλέον αγαπημένα μου. Και τέλος θα πω και το Eminem Show. Μπορώ να πω άλλα δέκα ακόμη, απλά προτίμησα τρεις δίσκους εντελώς διαφορετικούς μεταξύ τους.

Αν κάνεις ένα σύντομο υπολογισμό των τελευταίων δέκα ετών, ποια θα έλεγες ότι είναι τα κέρδη και ποιες οι ζημιές στον μαγικό κόσμο του εγχώριου hip hop;

Τα τελευταία δέκα χρόνια ε; Θα έλεγα ότι έχει σίγουρα καταφέρει να κερδίσει την πολιτικοποίηση του στίχου του. Έχει καταφέρει να μην αποτελεί έκπληξη το να γράφει κάποιος πολιτικά και να μην μοιάζει σαν τη μύγα μέσα στο γάλα, ανάμεσα στα υπόλοιπα σχήματα. Ή τελοσπάντων, έκπληξη μπορεί να μην ήταν, άλλα ήταν είδηση. Σήμερα αυτό δεν αποτελεί καινοτομία, ίσως γιατί πλέον, έ, είναι και λίγο φυσιολογικό για έναν άνθρωπο που κάνει μουσική, να πρέπει να αντιμετωπίσει τα τεκταινόμενα γύρω του. Θα υπογράμμιζα επίσης και το γεγονός ότι σταδιακά ξεθώριασε και η τάση να «πρέπει» να έχεις ένα club κομμάτι στο δίσκο σου. Που θα μιλάει για όλα αυτά που μιλάνε τα club τραγούδια τελοσπάντων.

Tώρα, όσο αφορά τα κακά που έχει η ελληνική rap μουσική τα τελευταία δέκα χρόνια, νομίζω ότι είναι τα ίδια με αυτά που αντιμετωπίζει η μουσική παγκόσμια. Επιπλέον, όσο περνάνε τα χρόνια, ακούμε μουσική όλο και πιο φευγαλέα, ή από μέσα κακής ποιότητας. Που πάλι, κι αυτό δεν είναι τοπικό προνόμιο. Συμβαίνει παντού, ανά τον κόσμο.

Πιστεύεις ότι ένας άνθρωπος απ’ το δικό σου πόστο, αυτό του beatmaker, μπορεί να κάνει στρατευμένη τέχνη;

Θα έλεγα ναι! Είτε σε πιο πρακτικό πλαίσιο, χρησιμοποιώντας cuts που μπορούν να χαρακτηριστούν πολιτικού περιεχομένου(αυτός είναι όμως μάλλον ο εύκολος τρόπος), είτε διατηρώντας μια στάση και μια δράση έξω απ’ το χώρο της τέχνης η οποία να έχει στρατευμένο υπόβαθρο. Το θέμα είναι τι κάνει ο καθένας από μας «όταν καίει η μπάλα».

Τι κάνεις όταν βρεθείς σε δημιουργικό αδιέξοδο;

Συνήθως το αφήνω για λίγο. Για καμιά μέρα! Ή βάζω να ακούσω κάτι τελείως άσχετο με αυτό που καταγινόμουν. Καλά, μη φανταστείς ότι τέτοιου τύπου διαλείμματα διώχνουν από μέσα σου το αίσθημα του αδιέξοδου. Απλά σε ηρεμούν για λίγο μέχρι να ξαναπέσεις με τα μούτρα στην ημιτελή δουλειά. Μπορεί καμιά φορά να το πάρω κι εγωιστικά και να πω ότι «εγώ αυτό, θα το τελειώσω», αλλά αυτό το πείσμα μπορεί να σ οδηγήσει στο να κοπανάς το κεφάλι σου στον τοίχο! Οπότε πριν φτάσει κάποιος εκεί, καλύτερα, απλά να ακούσει κάτι άλλο! (γέλια)

Λένε ότι ένας πίνακας ζωγραφικής δεν τελειώνει ποτέ. Ισχύει το ίδιο και για ένα τραγούδι;

Αυτό εξαρτάται απ’ το πώς αντιμετωπίζει ο καθένας ένα κομμάτι. Μπορεί, λχ, ένα track που σε μένα φαίνεται ελλιπές, ή παραφορτωμένο, στον rapper για τον οποίο προορίζεται, να του φανεί ακριβώς το αντίστροφο. Εκτός αυτού, μπορεί να ξεκινήσεις να γράφεις κάτι με μια διάθεση «θα του βάλω τα πάντα επάνω» και τελικά να καταλήξεις με δύο, ή τρία όργανα, να έχεις το επιθυμητό αποτέλεσμα. Μπορεί να κάνεις κάτι minimal το οποίο όμως να μην έχει ξαναγίνει.

Renegade Instruments Blog | Mixcloud | Facebook | Bandcamp